giat co hon
“Giật cô hồn” là một nghi lễ, phong tục dân gian khá đặc trưng trong văn hóa Việt Nam, gắn với tháng 7 âm lịch – còn gọi là tháng cô hồn hay “ghost month”.
“Giật cô hồn” là gì?
- “Cô hồn” được hiểu là những vong linh lang thang, không nơi nương tựa, ít được thờ cúng.
- “Giật cô hồn” là cảnh người dân ào ra “giật” (tranh lấy) đồ cúng sau khi gia chủ cúng xong mâm cô hồn, thường trước nhà hoặc ngoài vỉa hè.
- Ở Sài Gòn và một số nơi Nam Bộ, cảnh này rất nhộn nhịp, trở thành một “hình ảnh quen thuộc” mỗi mùa tháng 7 âm lịch.
Nhiều người vừa xem đó là nét văn hóa dân gian vừa mang màu sắc tâm linh, vừa là cơ hội để người khó khăn nhận đồ ăn, bánh kẹo.
Nghi lễ diễn ra khi nào?
- Giật cô hồn gắn với lễ cúng cô hồn trong tháng 7 âm lịch, cao điểm là vào ngày rằm (15/7 âm lịch).
- Gia chủ thường cúng vào chiều hoặc tối, tránh nắng gắt, và hoàn tất trước 12 giờ đêm.
Ở một số năm cụ thể, rằm tháng 7 âm lịch có thể rơi vào cuối tháng 8 dương lịch; chẳng hạn có năm rằm tháng 7 rơi vào khoảng ngày 30/8 dương lịch.
Ý nghĩa phong tục giật cô hồn
- Tinh thần nhân đạo : mâm cúng dành cho “vong linh không nơi nương tựa” thể hiện sự xót thương, chia sẻ với những linh hồn cô đơn, cũng như với người sống đang khó khăn.
- Tính “phóng sinh” đồ cúng: sau khi cúng xong, gia chủ cố ý để người ngoài “giật”, xem như đã “bố thí” cho cô hồn; một số quan niệm cho rằng càng tranh giành, cô hồn càng “vui” vì được quan tâm.
- Sợi dây giữa âm và dương: trong quan niệm Phật giáo – Đạo giáo, tháng 7 là lúc “cửa âm mở”, vong linh được trở lại dương gian, nên việc cúng và “giật” mang ý nghĩa hỗ trợ họ trên hành trình trở về cõi âm.
Tuy nhiên, cũng có luồng ý kiến cho rằng cảnh chen lấn, xô đẩy để giật cô hồn làm mất đi ý nghĩa nhân văn, biến thành tranh giành vật chất đơn thuần.
Cách bày mâm và những điều kiêng kị
Mâm cúng cô hồn thường có:
- Bánh kẹo, kẹo mút, bỏng, bỏng ngô, bim bim, trái cây.
- Cháo loãng (cháo trắng), vì quan niệm cô hồn miệng nhỏ, khó ăn đồ cứng.
- Giấy tiền vàng mã, nhang, đèn (nến), hoa.
Một số lưu ý, kiêng kị hay được nhắc:
- Hạn chế đồ mặn như xôi, gà, thịt heo…, ưu tiên bánh kẹo, trái cây, cháo loãng.
- Nên cúng ngoài sân, trước nhà hoặc vỉa hè, không cúng trong nhà.
- Đồ ăn còn lại sau lễ thường được khuyên nên đem tặng người khó khăn, không mang ngược vào nhà để tránh “rước” năng lượng xấu.
Người trực tiếp “giật cô hồn” cũng hay được khuyên:
- Chỉ lấy trong phạm vi đủ dùng, tránh giành giật quá mức.
- Nếu đồ mình định lấy đã bị người khác cầm trước thì không tranh chấp, không gây gổ.
Bối cảnh rộng hơn: tháng cô hồn ở Việt Nam
- Tháng 7 âm lịch ở Việt Nam chịu ảnh hưởng pha trộn giữa Phật giáo (Vu Lan báo hiếu) và tín ngưỡng dân gian về “cửa âm mở”.
- Nhiều người kiêng làm việc lớn (mua nhà, xe, cưới hỏi…) trong tháng này vì sợ xui rủi, dù quan điểm này ngày càng được nhìn nhận linh hoạt hơn, nhất là trong giới trẻ thành thị.
Dù nhiều tranh luận, “giật cô hồn” vẫn là một mảnh ghép độc đáo trong bức tranh tín ngưỡng dân gian Việt Nam, phản ánh vừa niềm tin tâm linh, vừa mặt trái – mặt phải của đời sống xã hội hiện đại.
Thông tin được tổng hợp từ các nguồn dữ liệu và bài viết công khai trên internet, mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn tôn giáo hay tâm linh chuyên sâu.