Święty Walenty jest patronem zakochanych głównie dlatego, że według wczesnochrześcijańskich przekazów i legend odważnie bronił miłości i potajemnie udzielał ślubów parom, którym władza świecka tego zakazywała, a za wierność miłości i wierze poniósł męczeńską śmierć w III wieku.

Kim był święty Walenty?

Święty Walenty miał żyć w III wieku n.e., najczęściej identyfikowany jest jako rzymski kapłan lub biskup Terni (miasto w dzisiejszych Włoszech). Działał w czasach cesarza Klaudiusza II Gockiego, gdy chrześcijanie byli prześladowani, a władza cesarska mocno ingerowała w życie osobiste poddanych. Tradycja przedstawia go jako człowieka głębokiej wiary, który gotów był ryzykować wolność i życie, by pomagać ludziom w potrzebie, także zakochanym.

Dlaczego został patronem zakochanych?

Najważniejszy wątek mówi, że cesarz Klaudiusz II zakazał części mężczyzn w wieku poborowym wchodzenia w związek małżeński, bo uznał, że żonaci gorzej nadają się na żołnierzy. Walenty sprzeciwił się temu zakazowi i potajemnie udzielał ślubów zakochanym parom, które chciały zawrzeć sakramentalne małżeństwo mimo zakazu państwowego. W ten sposób stał się symbolem kapłana, który „stoi po stronie miłości”, nawet jeśli oznacza to konflikt z władzą.

Według tradycji, gdy wyszło na jaw, że łamie cesarski edykt, został uwięziony, a następnie skazany na śmierć i poniósł męczeństwo około 269 r. Motyw męczennika, który ryzykuje wszystko dla dobra zakochanych, bardzo silnie związał jego postać z tematyką miłości, wierności i małżeństwa.

Legendy, które wzmacniają jego „romantyczny” wizerunek

Obok faktów historycznych funkcjonuje kilka legend, które dodatkowo tłumaczą, dlaczego św. Walenty kojarzy się z miłością. Najczęściej powtarzane motywy to m.in.:

  • Pomoc parom, które nie tylko łamały cesarski zakaz, ale też łączyły różne środowiska czy wyznania (np. małżeństwa między poganami a chrześcijanami), co miało być aktem odwagi i wiary w miłość silniejszą niż podziały.
  • Ogólne wsparcie dla zakochanych „w trudnych chwilach”, które utrwaliło jego obraz jako orędownika ludzi szukających szczęścia w związku.

Choć poszczególne opowieści różnią się szczegółami, ich wspólnym mianownikiem jest to, że Walenty zawsze staje po stronie miłości, wierności i odpowiedzialnego związku.

Jak kult św. Walentego stał się „dniem zakochanych”?

Kult św. Walentego jako męczennika istniał w Kościele już we wczesnym średniowieczu, ale z czasem zaczął łączyć się z coraz silniejszym akcentowaniem jego roli jako patrona zakochanych. W tradycji europejskiej, zwłaszcza zachodniej, dzień jego wspomnienia – 14 lutego – zaczął być kojarzony z czasem, kiedy „budzi się” przyroda i rozpoczynają okres godowy ptaków, co naturalnie sprzyjało łączeniu tego dnia z motywem miłości i par.

Z biegiem stuleci dołączyły do tego lokalne zwyczaje, literackie nawiązania i praktyka wysyłania życzeń miłosnych, aż w końcu 14 lutego w wielu krajach (w tym w Polsce) przekształcił się w znane dziś święto zakochanych – walentynki. Nowoczesna, bardziej komercyjna forma tego święta rozwija się szczególnie mocno w ostatnich dekadach, ale w tle wciąż obecna jest postać świętego, który zaryzykował życie dla miłości i małżeństwa.

Inne patronaty św. Walentego

Ciekawostką jest to, że święty Walenty nie jest wyłącznie patronem zakochanych.

  • Bywa wzywany jako orędownik w chorobach psychicznych, depresji i problemach natury emocjonalnej, co łączy się z troską o wewnętrzne, „sercowe” cierpienia człowieka.
  • Uznaje się go także za patrona osób chorych na epilepsję i inne schorzenia neurologiczne oraz za patrona pszczelarzy.

Te dodatkowe patronaty pokazują, że jego kult łączy w sobie troskę zarówno o miłość, jak i o zdrowie i codzienne trudności ludzi.

TL;DR:
Święty Walenty został patronem zakochanych, bo według tradycji w III wieku potajemnie udzielał ślubów parom, którym cesarz zakazał małżeństw, bronił miłości wbrew władzy i za tę wierność zginął jako męczennik, a z czasem jego wspomnienie 14 lutego połączono z ludowymi wyobrażeniami o „dniu zakochanych” i budzącej się naturze.

Information gathered from public forums or data available on the internet and portrayed here.