Dziecko zwykle zaczyna wypowiadać pierwsze świadome słowa mniej więcej między 10. a 14. miesiącem życia, ale pełne, proste zdania pojawiają się dopiero około 18.–24. miesiąca.

Główne etapy mówienia

  • Około 2.–3. miesiąca pojawia się gruchanie („a-a”, „oo-oo”), czyli pierwsze świadome dźwięki poza płaczem.
  • Między 4. a 7. miesiącem niemowlę zaczyna gaworzyć („ba-ba”, „ma-ma”), bawi się dźwiękami i reaguje na głos opiekunów.
  • Około 6.–8. miesiąca sylaby stają się wyraźniejsze, a maluch powtarza je seriami.

Pierwsze słowa

  • Pierwsze świadome „mama”, „tata”, „tak”, „nie” najczęściej pojawiają się w okolicach 10.–12. miesiąca.
  • Przyjmuje się, że większość dzieci zaczyna mówić pierwsze słowa gdzieś między 10. a 18. miesiącem, z dużą indywidualną różnicą tempa.
  • Około 18. miesiąca część dzieci potrafi już używać kilkunastu–kilkudziesięciu słów, choć inne dopiero startują.

Kiedy pojawiają się zdania?

  • Między 18. a 24. miesiącem dziecko zwykle zaczyna łączyć dwa słowa, np. „mama daj”, „daj pić”.
  • W 2.–3. roku życia buduje coraz dłuższe zdania i rozwija słownictwo , a mowa staje się coraz bardziej zrozumiała dla otoczenia.
  • Około 3. roku wiele dzieci potrafi już swobodnie komunikować podstawowe potrzeby i proste historie.

Co powinno niepokoić?

  • Brak gaworzenia około 7.–8. miesiąca, brak reakcji na głos lub dźwięki może wymagać konsultacji.
  • Jeśli około 18. miesiąca dziecko nie używa żadnych prostych słów, warto porozmawiać z pediatrą lub logopedą.
  • Gdy około 2. roku życia dziecko nie łączy słów lub mowa rozwija się bardzo wolno, specjalista może ocenić słuch, napięcie mięśniowe aparatu mowy i ogólny rozwój.

Jak wspierać rozwój mowy?

  • Mów do dziecka dużo i spokojnie: opisuj, co robisz, nazywaj przedmioty, emocje i czynności.
  • Czytaj książeczki, śpiewaj, powtarzaj dźwiękonaśladowcze słowa („muuu”, „hau-hau”), bo to naturalne „ćwiczenia” aparatu mowy.
  • Daj dziecku czas na odpowiedź, nie poprawiaj nachalnie, tylko modeluj poprawną formę, rozwijając jego wypowiedź („duży pies” – „tak, to duży piesek idzie”).

Na forach rodzice często piszą, że jedne dzieci „gadają” już przed pierwszymi urodzinami, a inne „wybuchają” mową dopiero około 2.–3. roku i szybko doganiają rówieśników, co pokazuje, jak różne może być tempo rozwoju.

Informacje zebrano z ogólnodostępnych artykułów i dyskusji rodziców w internecie.