De traditie van goede voornemens rond de jaarwisseling gaat terug tot het oude Babylonië, zo’n 4000 jaar geleden, waar mensen aan de goden beloofden schulden af te lossen en geleende spullen terug te geven tijdens een nieuwjaarsfeest in de lente. Later namen de Romeinen en vervolgens christelijke tradities het idee over, waarna het in de moderne tijd is veranderd in vooral persoonlijke, seculiere doelen zoals gezonder leven of stoppen met roken.

Oorsprong in de Oudheid

  • Bij de Babyloniërs hoorde bij het 12-daagse religieuze festival Akitu het doen van beloften aan de goden, bijvoorbeeld het afbetalen van schulden of het teruggeven van geleende goederen; dit wordt vaak gezien als de eerste vorm van nieuwjaarsvoornemens.
  • Het nieuwe jaar viel daar niet in januari, maar rond het begin van de lente, gekoppeld aan het zaaien van nieuwe gewassen en de hoop op een vruchtbare oogst.

Romeinen en de god Janus

  • In Rome stelde Julius Caesar in 45 v.Chr. 1 januari in als begin van het jaar, waarbij de maand januari werd verbonden aan Janus, de god van doorgangen en nieuwe beginnen.
  • Romeinen brachten offers aan Janus en namen zich voor zich in het nieuwe jaar beter te gedragen, waardoor morele en religieuze beloften aan het begin van het jaar versterkt werden.

Christelijke en middeleeuwse invulling

  • In de vroege christelijke traditie werd de jaarwisseling een moment van bezinning op zonden en het maken van beloften om gedrag te verbeteren in het komende jaar.
  • Er bestaan verhalen dat middeleeuwse ridders aan het einde van het jaar hun eed van ridderlijkheid vernieuwden (de zogenaamde peacock vow), al is onduidelijk hoe letterlijk en wijdverspreid dat gebruik was.

Van religieus naar seculier

  • Vanaf de 18e eeuw verschoof de nadruk steeds meer van religieuze geloften naar persoonlijke doelen, zoals harder werken of financieel succes, parallel aan de opkomst van een wereldlijker tijdsgeest.
  • Tegenwoordig zijn goede voornemens vooral individuele, seculiere plannen voor zelfverbetering (sporten, gezonder eten, minder drinken), al blijft het onderliggende idee hetzelfde: het nieuwe jaar zien als symbolisch nieuw begin.

Taal en betekenis

  • In het Nederlands is een “voornemen” simpel gezegd een plan of intentie, terwijl “goed” historisch teruggaat op hetzelfde woord als “god”, met de betekenis “goddelijk” of “zoals god”.
  • Daarmee klinkt in het woordgebruik nog door dat goede voornemens oorspronkelijk sterk verbonden waren met religieuze en morele idealen, ook al zijn ze nu veel alledaagser geworden.

Information gathered from public forums or data available on the internet and portrayed hier.