De toren van Pisa staat scheef doordat hij is gebouwd op een veel te zachte, onstabiele ondergrond van klei en zand, waardoor de fundering al vroeg begon weg te zakken aan één kant.

Hoe het begon

Kort na de start van de bouw in 1173 begon de toren al te verzakken, vooral omdat de bodem tussen de rivieren Arno en Serchio bestaat uit losse, slappe lagen die het gewicht niet goed dragen.

Omdat de bouwers gewoon loodrecht verder bouwden op een al scheefzakkende fundering, werd de toren niet alleen scheef , maar ook licht krom.

De echte oorzaak

  • De ondergrond onder Pisa is drassig, zacht en ongelijk, waardoor één zijde van de fundering dieper wegzakte dan de andere.
  • De fundering zelf is relatief ondiep voor zo’n zware klokkentoren van ruim 55 meter hoog.
  • Fouten in constructie en metselwerk (zoals ongelijke mortel en holtes achter het marmer) maakten het geheel nog gevoeliger voor verzakking.

Waarom hij niet omvalt

Onderzoekers wijzen op het zogeheten DSSI‑effect (dynamic soil‑structure interaction): de combinatie van stijve toren en zachte bodem zorgt ervoor dat hij bij aardbevingen minder heftig meebeweegt dan omliggende gebouwen.

Door stabilisatiewerken in de jaren 1990–2001 is de helling teruggebracht van ongeveer 5,5 graden naar circa 4 graden, waardoor de toren nu veel veiliger staat dan vroeger.

Waarom ze hem niet recht hebben gezet

  • Toerisme: de scheefstand is juist wat de toren wereldberoemd maakt; helemaal rechtzetten zou een uniek symbool van Italië doen verdwijnen.
  • Techniek & erfgoed: volledig rechtmaken zou grote risico’s geven voor de structuur én het historische karakter; daarom is gekozen voor “minder scheef maar stabiel”.

Extra leuk weetje

Ook andere klokkentorens in Pisa staan scheef, zoals die van San Michele degli Scalzi en San Nicola, wat laat zien dat de zachte bodem een algemeen probleem is in de stad.

In het kort: de toren van Pisa is scheef door een combinatie van slappe grond, een beperkte fundering en middeleeuwse bouwkeuzes – en juist dát maakt hem zo iconisch.

TL;DR: De toren van Pisa helt over omdat hij op zachte, drassige grond staat en de fundering daardoor ongelijk is verzakt, en men destijds toch verder bouwde in plaats van alles te corrigeren.

_Informatie afkomstig uit publiek beschikbare bronnen op internet. _