Chodzi o postać znaną jako Jan z Kolna (łac. Johannes Scolnus / Scolnus Polonus), polski żeglarz, który według części autorów miał dopłynąć do Ameryki kilkanaście lat przed Krzysztofem Kolumbem.

Kim był Jan z Kolna?

  • W polskiej tradycji przedstawia się go jako żeglarza pochodzącego z mazowieckiego miasta Kolno, związanego później z Gdańskiem.
  • W źródłach łacińskich pojawia się jako Johannes Scolnus / Scolnus Polonus, rzekomo nawigator w służbie króla Danii i Norwegii Christiana I.

Rzekoma wyprawa przed Kolumbem

  • Według popularnej wersji miał brać udział w duńsko‑norweskiej wyprawie około 1476 r., która z Grenlandii dotarła w okolice dzisiejszego Labradoru w Ameryce Północnej – około 16 lat przed podróżą Kolumba z 1492 r.
  • Część relacji wspomina, że był nawigatorem u boku żeglarzy Dietricha Pininga i Hansa Pothorsta, a „odkrycie” Ameryki miało być niejako ubocznym skutkiem wyprawy w kierunku dawnych osad normańskich.

Co na to historycy?

  • Współcześni badacze podkreślają, że źródła są bardzo skąpe i niejednoznaczne: nie ma pewności, czy wyprawa w ogóle dotarła do Ameryki, ani czy jej polski uczestnik faktycznie pochodził z Kolna.
  • Część historyków uważa Jana z Kolna za późny mit narodowy oparty na luźnych wzmiankach z XVI w. i XIX‑wiecznych interpretacjach (m.in. Joachima Lelewela), a nie za twardy fakt historyczny.

Czy można mówić, że „odkrył Amerykę”?

  • Z punktu widzenia nauki za symbolicznego „odkrywcę” Ameryki wciąż uznaje się Kolumba, choć wiadomo, że przed nim byli tam Wikingowie (np. osada w L’Anse aux Meadows) oraz oczywiście rdzenni mieszkańcy kontynentu.
  • Jan z Kolna funkcjonuje dziś raczej jako ciekawa legenda i element polskiej tradycji historycznej niż jako pewny odpowiednik Kolumba w podręcznikach historii.

TL;DR: Polski żeglarz, o którego pytasz, to Jan z Kolna – postać pół‑legendarna; według niektórych miał dopłynąć do Ameryki przed Kolumbem, ale brak na to twardych dowodów i większość historyków traktuje tę tezę z dużym sceptycyzmem.

Information gathered from public forums or data available on the internet and portrayed here.