Carnaval wordt gevierd als uitbundig feest vóór de vastentijd, waarin mensen nog één keer volop eten, drinken en feesten voordat een periode van soberheid en bezinning begint.

Korte uitleg

  • Oorsprong in heidense lentefeesten die de overgang van winter naar lente markeerden.
  • Later gekoppeld aan het christendom als feest in de dagen vóór Aswoensdag en de vasten tot Pasen; de naam hangt samen met “carne vale” (vaarwel vlees).
  • Het is een omkeringsritueel: rangen en standen vallen weg, mensen gaan verkleed en maatschappelijke regels worden tijdelijk losser.

Waarom precies carnaval?

1. Laatste feest vóór de vasten

  • In de middeleeuwen was carnaval hét moment om “stoom af te blazen” voordat de soberheid en beperkingen van de vastentijd ingingen.
  • Men at en dronk overvloedig, juist omdat er daarna wekenlang minder luxe (zoals vlees en alcohol) gebruikt werd.
  • Zo werd het een uitlaatklep: eerst losgaan, daarna bezinning en religieuze plicht.

2. Overgang winter – lente

  • Al vóór het christendom bestonden feesten om het einde van de winter te vieren en de lente te verwelkomen.
  • Met uitbundige vieringen, maskers en optochten hoopte men symbolisch de donkere, koude periode weg te jagen.
  • Daarom zit er nog steeds veel nadruk op kleur, muziek en buiten vieren: het symboliseert nieuw leven en licht.

3. Omkering van de normale orde

  • Antropologisch is carnaval vooral een omkeringsritueel : rollen worden omgedraaid en normen versoepeld.
  • Hoger en lager, rijk en arm: tijdens carnaval is iedereen gelijk, en machthebbers mogen openlijk bespot worden.
  • Dat zie je terug in figuren als “Prins Carnaval”, die tijdelijk de baas is in plaats van de gewone autoriteiten.

4. Verkleedpartijen en maskers

  • Verkleedkleding en maskers verbergen je dagelijkse identiteit; niemand ziet wat je in het “normale leven” doet.
  • Dat maakt het makkelijker om grenzen los te laten, grappen te maken en maatschappelijke kritiek te uiten, bijvoorbeeld via satirische wagens in optochten.
  • Oorspronkelijk werden maskers ook verbonden met voorouderverering en rituelen rond seizoenswisselingen.

Wat betekent carnaval nu?

Sociale en emotionele functie

  • Tegenwoordig draait carnaval sterk om samenhorigheid, ontmoeting en het doorbreken van de dagelijkse sleur.
  • Dorpen en steden krijgen een eigen identiteit met kleuren, liedjes en tradities; dat versterkt het gevoel van gemeenschap.
  • Voor veel mensen is het een jaarlijkse kans om stress los te laten en zich “even iemand anders” te voelen dankzij kostuums en rolwissels.

In één zin samengevat

Carnaval wordt gevierd omdat het historisch de laatste uitbundige viering vóór de vastentijd is, verbonden met het afscheid van de winter, en omdat het mensen vandaag de dag de ruimte geeft om regels om te draaien, zich te verkleden en samen de dagelijkse zorgen even helemaal los te laten.

Information gathered from public forums or data available on the internet and portrayed here.